ترجمهء خطبهء شانزدهم سخنى از امير المؤمنين عليه السلام ، در آن هنگام فرمود كه در مدينه با او بيعت كردند در اين سخن اطلاعى را كه از سرنوشت احوال مردم دارد خبر مىدهد و مردم را به گروه هايى تقسيم مىنمايد . تعهد خود را در گرو سخنى كه مىگويم قرار داده ضمانت آن را به عهده مىگيرم . كسى كه اندرزها و وسايل تجربه ، كيفرهاى پيش رويش را بر وى آشكار بسازد ، خويشتن دارى و تقوى او را از تجاوز و ارتكاب اشتباهات جلوگيرى مىكند آگاه باشيد ، آزمايشى كه امروز شما را در بر گرفته همانند آزمايش روزى است كه خداوند پيامبرش را برانگيخته بود . سوگند به خدايى كه پيامبر را به حق مبعوث فرموده است ، شما گرفتار آشوبهاى فكرى و عقيدتى گشته در پرويزن حوادث براى تصفيه بهم خواهيد خورد . و چونان محتواى ديگ جوشان ، در هم و بر هم خواهيد گشتتا پايين نشينانتان صعود به بالا نمايند و بالانشينانتان به پستىها سقوط كنند . گروهى از شما كه در گذشته تقصير كار بودند ، پيش بتازند و جمعى كه در جامعه پيشتازانى بودند ، خطا كار گردند . سوگند به خدا ، كلمه اى را مخفى نداشته‌ام و هرگز دهان بدروغ باز نكرده‌ام . من از پيش به موقعيت كنونى و وضعى كه امروز جامعه را فرا گرفته است ، خبر داده شده‌ام . بشما هشدار مىدهم : خطاهايى كه مردم مرتكب مىشوند ، چونان اسبهاى چموشندكه خطاكاران سوار بر آنها گشته ، با افسارهايى از دست رفته در بيراهه‌ها و سنگلاخها مىتازندپايان اين تاخت و تاز طغيانگرانه آتش است .